Kế hoạch Mexico và tác động tới hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam
Thứ Hai, 15/12/2025
1. Kế hoạch Mexico “Plan México” và mục tiêu
“Kế hoạch México” là một kế hoạch phát triển chiến lược quốc gia được Chính phủ Mexico khởi xướng vào tháng 1 năm 2025, dưới thời Tổng thống Claudia Sheinbaum. Kế hoạch này được thiết kế như một lộ trình toàn diện về kinh tế và xã hội nhằm chuyển đổi nền kinh tế Mexico, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng bền vững lâu dài đến năm 2030 và các năm tiếp theo.
Mục tiêu chính của Plan México:
- Đưa Mexico vào top 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới và tăng tỷ lệ đầu tư so với GDP lên hơn 25 – 28 % trong những năm tới.
- Tạo thêm 1.5 triệu việc làm trong các ngành sản xuất chuyên sâu và chiến lược.
- Tăng tỷ lệ nội địa hoá và nội dung quốc gia trong chuỗi cung ứng sản xuất, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
- Phát triển các ngành chiến lược như ô tô, dược phẩm, hàng không vũ trụ, điện tử và công nghệ cao.
- Thu hút đầu tư trong và ngoài nước thông qua cải cách hành chính, ưu đãi thuế, và giảm thủ tục giấy tờ.
- Tăng cường cơ sở hạ tầng, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững, đồng thời mở rộng tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Các điểm trọng tâm khác
Đẩy mạnh chương trình dịch chuyển sản xuất gần (nearshoring) và cải thiện môi trường đầu tư để thu hút các công ty toàn cầu chuyển chuỗi sản xuất đến Mexico.
Đặt mục tiêu tăng tỷ lệ hàng hóa “Made in Mexico” trong tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.
Cải thiện giáo dục nghề và kỹ thuật để phù hợp với nhu cầu phát triển các ngành công nghiệp chiến lược.
Ý nghĩa chiến lược
Plan México được xem như kim chỉ nam phát triển kinh tế quốc gia, nhằm tạo ra một mô hình sản xuất mạnh mẽ, bền vững và đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Nó cũng là một phần nỗ lực củng cố vai trò của Mexico trong chuỗi giá trị khu vực Bắc Mỹ và thế giới.
2. Mexico triển khai Kế hoạch Mexico
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, Mexico đang đẩy mạnh triển khai Kế hoạch Mexico (Plan México) như một chiến lược phát triển kinh tế – công nghiệp quốc gia nhằm củng cố năng lực sản xuất trong nước, thu hút đầu tư và tận dụng xu hướng nearshoring.
Dưới thời Tổng thống Claudia Sheinbaum, Kế hoạch Mexico tiếp tục được củng cố và làm sâu sắc hơn, trở thành một chính sách mang tính quốc gia, với trọng tâm là công nghiệp hóa theo hướng gia tăng giá trị, phát triển bền vững và bảo đảm cân đối giữa các vùng, miền.
Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Mexico định hướng rõ ràng việc thay thế nhập khẩu các nguyên liệu đầu vào như kim loại, linh kiện và chất dẻo, qua đó từng bước giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ châu Á. Trên thực tế, Chính phủ Mexico từ lâu đã duy trì các chính sách bảo hộ nhằm bảo vệ những ngành sản xuất trong nước, trước sức ép cạnh tranh từ hàng hóa giá rẻ nhập khẩu.
Từ cuối năm 2024, Mexico triển khai chiến dịch “Làm sạch”, một chương trình tổng thể nhằm chống gian lận thương mại và trốn thuế trong hoạt động nhập khẩu. Trong khuôn khổ chiến dịch này, 670 doanh nghiệp thuộc chương trình IMMEX đã bị xử phạt hoặc đình chỉ hoạt động, chủ yếu liên quan đến hàng hóa có nguồn gốc từ châu Á.
Gần đây, Chính phủ Mexico đã trình Quốc hội dự thảo Luật Thuế xuất nhập khẩu sửa đổi, cho phép áp dụng mức thuế nhập khẩu lên tới 50% đối với khoảng 1.400 danh mục hàng hóa từ các quốc gia không có Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Mexico. Biện pháp này nhằm giảm thâm hụt thương mại với châu Á – khu vực mà mức thâm hụt của Mexico đã tăng 83% trong giai đoạn 2020–2024.
Đến ngày 14/12/2025, Quốc hội Mexico (bao gồm Hạ viện và Thượng viện) đã thông qua dự luật nói trên. Tuy nhiên, Chính phủ Mexico vẫn chưa công bố danh sách chi tiết các mặt hàng chịu tác động trên Công báo chính thức.
Chuỗi biện pháp liên tiếp này cho thấy xu hướng bảo hộ ngày càng gia tăng của Mexico, đồng thời phản ánh sức ép nội tại từ các hiệp hội công nghiệp trong nước trong việc bảo vệ việc làm và duy trì năng lực cạnh tranh của sản xuất nội địa trước làn sóng hàng hóa giá rẻ từ châu Á.
Các chính sách mới của Mexico vừa đặt ra những thách thức đáng kể, đồng thời cũng mở ra một số cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Về cơ hội, Việt Nam có thể gia tăng vai trò như một nguồn cung thay thế ổn định cho thị trường Mexico, đặc biệt trong trường hợp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan từ Hiệp định CPTPP. Bên cạnh đó, việc Mexico ngày càng ưu tiên hợp tác với các đối tác đến từ những quốc gia có hiệp định thương mại tự do cũng giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao khả năng tiếp cận các nhà nhập khẩu tại thị trường này.
Ở chiều ngược lại, song song với mục tiêu bảo vệ và thúc đẩy sản xuất trong nước, Mexico nhiều khả năng sẽ tiếp tục gia tăng các hàng rào kỹ thuật và biện pháp quản lý thương mại. Điều này thể hiện ở việc tăng cường sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại, đồng thời siết chặt hơn các quy định liên quan đến xuất xứ hàng hóa. Trong thực tiễn, doanh nghiệp xuất khẩu có thể đối mặt với tần suất kiểm tra hải quan cao hơn, yêu cầu bổ sung hồ sơ khi cơ quan chức năng nghi ngờ về nguồn gốc nguyên liệu, cũng như thời gian kiểm tra và thông quan hàng hóa kéo dài hơn, làm gia tăng chi phí và rủi ro trong quá trình xuất khẩu.
Trong trung và dài hạn, Kế hoạch Mexico phản ánh sự điều chỉnh chiến lược của quốc gia này nhằm tái cấu trúc nền công nghiệp và chuỗi cung ứng, trong đó yếu tố bảo hộ và nội địa hóa đóng vai trò ngày càng quan trọng.
3. Kế hoạch Mexico: cơ hội cho Việt Nam
3.1. Cơ hội cho thương mại và đầu tư
Gia tăng nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam: Nếu Plan México tập trung vào thúc đẩy công nghiệp chế biến, tiêu dùng nội địa, và hạ tầng, Mexico có thể tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu, và hàng hóa tiêu dùng từ các đối tác như Việt Nam.
Hợp tác FDI và chuỗi cung ứng: Việt Nam có thể tận dụng cơ hội hợp tác trong các ngành có giá trị gia tăng cao, như điện tử, linh kiện, dệt may, và thủy sản, khi Mexico tìm nguồn cung ứng mới để đa dạng hóa chuỗi cung ứng (nearshoring).
3.2. Tác động tới xuất khẩu Việt Nam
Cạnh tranh với các quốc gia gần Mexico: Plan México có thể thúc đẩy sản xuất nội địa và nhập khẩu từ các nước gần hơn (Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ), điều này có thể tạo ra áp lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên thị trường Mexico.
Tiêu chuẩn sản phẩm và quy định: Nếu kế hoạch đi kèm các chính sách tăng cường tiêu chuẩn chất lượng, môi trường, và sản phẩm bền vững, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Mexico cần thích ứng để đáp ứng yêu cầu này.
3.3. Cơ hội trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Hỗ trợ chiến lược nearshoring: Các doanh nghiệp Việt Nam có thể xem Mexico là điểm trung chuyển hoặc đối tác trong chuỗi cung ứng cho thị trường Mỹ, khi Mexico tăng cường liên kết với các nước Bắc Mỹ.
Đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm chế biến, thực phẩm và nông sản: Mexico có thể nhập khẩu các sản phẩm mà nội địa chưa sản xuất đủ, tạo cơ hội cho các mặt hàng như nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến từ Việt Nam.
Khuyến nghị
Nghiên cứu thị trường Mexico kỹ lưỡng, xác định nhóm ngành có nhu cầu tăng.
Tìm kiếm đối tác chiến lược tại Mexico để dễ tiếp cận kênh phân phối và tuân thủ các quy định địa phương.
Xem xét các cơ hội hợp tác FDI hoặc logistics để khai thác lợi thế nearshoring và tăng khả năng cạnh tranh.
Đối với Việt Nam, việc theo dõi sát diễn biến chính sách, nâng cao minh bạch về xuất xứ, tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn kỹ thuật và tận dụng hiệu quả các FTA như CPTPP sẽ là những yếu tố then chốt để duy trì và mở rộng sự hiện diện tại thị trường Mexico trong giai đoạn tới.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
