Giày dép nhập khẩu cũng như sản xuất tại Liên minh châu Âu phải tuân theo các quy định và tiêu chuẩn khác nhau. Các quy định và tiêu chuẩn chính được đề cập trong Chỉ thị 94/11/EC, tiêu chuẩn EN, GPSD, REACH, quy định PPE và các yêu cầu tuân thủ khác.
1. An toàn sản phẩm chung
Về cơ bản, Chỉ thị An toàn sản phẩm chung (GPSD) quy định rằng tất cả các sản phẩm được bán trên thị trường EU phải an toàn khi sử dụng. Đây là một khuôn khổ cho tất cả các luật cụ thể được thiết lập cho các sản phẩm và vấn đề cụ thể.
Các nhà nhập khẩu và nhà sản xuất có thể tuân thủ chỉ thị thông qua việc sử dụng các tiêu chuẩn hài hòa, cung cấp giả định về sự phù hợp của sản phẩm với các yêu cầu kỹ thuật của chỉ thị.
Trong những trường hợp không tồn tại các tiêu chuẩn hài hòa cho một sản phẩm hoặc danh mục của sản phẩm đó, các tiêu chuẩn EN, quốc gia hoặc quốc tế khác có thể được sử dụng để thay thế.
2. Quy định REACH đối với sản phẩm giày dép
Quy định, đánh giá, cấp phép và hạn chế hóa chất (REACH) giới hạn mức hóa chất, đặc biệt là kim loại nặng và các chất gây ô nhiễm khác, trong các sản phẩm tiêu dùng, bao gồm cả giày dép và bao bì.
Các nhà nhập khẩu và sản xuất giày dép nên chú ý đến các vật liệu được sử dụng để sản xuất sản phẩm và các chất nguy hiểm tiềm tàng mà chúng có thể chứa.
Các mặt hàng giày dép thuộc phạm vi điều chỉnh của REACH bao gồm:
Các chất có nguy cơ rất cao (SVHC)
REACH bao gồm Danh sách các chất có nguy cơ gây lo ngại rất cao (SVHC), trong đó có chứa các chất có thể gây ra tác hại tiêu cực và không thể đảo ngược đối với cơ thể con người và môi trường.
Nếu sản phẩm chứa hơn 0,1% trọng lượng của bất kỳ SVHC nào, cần phải thông báo cho ECHA bằng cách đăng ký các sản phẩm và chất đó trong cơ sở dữ liệu SCIP.
Ví dụ về SVHC có thể có trong giày dép bao gồm cả phthalate như những chất được liệt kê dưới đây:
Phụ lục XVII
Phụ lục XVII và danh sách SVHC giống nhau ở chỗ cả hai đều hạn chế việc sử dụng nhiều hóa chất và chất theo REACH. Tuy nhiên, các chất trong Phụ lục XVII có các mức hạn chế khác nhau và một số chất bị cấm trong khi những chất khác bị hạn chế (ví dụ: 0,1% tính theo trọng lượng).
Ví dụ, Phụ lục XVII hạn chế việc sử dụng azodyes trong giày dép và các sản phẩm khác. Mức nồng độ tối đa cho phép đối với azodyes là 0,003% tính theo trọng lượng nếu giày dép làm từ vải hoặc da.
Một số chất bị hạn chế liên quan đến giày dép
3. Giày an toàn
Thiết bị bảo vệ cá nhân (PPE) là những sản phẩm mà người tiêu dùng có thể mặc để tự bảo vệ mình khỏi các mối nguy hiểm khác nhau. Để đảm bảo bảo vệ người tiêu dùng, EU đã ban hành Quy định về Thiết bị bảo vệ cá nhân (PPE), bao gồm cách PPE được thiết kế, sản xuất và tiếp thị trên toàn EU.
Các nhà nhập khẩu và nhà sản xuất được ủy quyền tuân thủ các yêu cầu trong quy định, trực tiếp hoặc bằng cách sử dụng các tiêu chuẩn hài hòa, đưa ra giả định về sự phù hợp.
Phạm vi sản phẩm: Quy định này thường bao gồm PPE, cả giày bảo hộ. PPE đã được phân loại thành ba loại khác nhau, theo mức độ bảo vệ được cung cấp.
Loại I: bao gồm giày dép bảo vệ chống lại những rủi ro tối thiểu như chấn thương cơ học bề ngoài hoặc điều kiện khí quyển lành tính và bao gồm các sản phẩm như sau:
Loại II: bao gồm giày bảo hộ chống lại các rủi ro không được liệt kê trong Danh mục I và III và bao gồm các sản phẩm như sau:
Loại III: bao gồm giày dép bảo hộ chống lại các rủi ro có thể gây ra tác hại không thể đảo ngược hoặc thậm chí dẫn đến tử vong và bao gồm các sản phẩm như sau:
4. Nhãn mác
Việc đưa ra thị trường giày dép, hoặc các bộ phận chính của giày dép khi được bán riêng lẻ, phải tuân thủ các quy định ghi nhãn của Liên minh Châu Âu (EU) theo Chỉ thị 94/11/EC về việc áp dụng luật, quy định và điều khoản hành chính của các quốc gia thành viên liên quan đến việc dán nhãn vật liệu được sử dụng trong các thành phần chính của giày dép để bán cho người tiêu dùng.
Yêu cầu của nhãn
Việc ghi nhãn phải mô tả chất liệu của ba bộ phận chính của giày dép (mũ trên, lớp lót, và đế ngoài), nêu rõ trong từng trường hợp liệu chất liệu đó là da thuộc, da phủ, vải dệt hay loại khác. Nếu không có vật liệu đơn lẻ nào chiếm ít nhất 80% sản phẩm, thì nhãn phải truyền đạt thông tin về hai vật liệu chính được sử dụng.
Vì mục đích này, nó có thể được lựa chọn giữa việc sử dụng chữ tượng hình hoặc chỉ dẫn bằng ngôn ngữ của các quốc gia thành viên EU. Khi chữ tượng hình được sử dụng, cần phải phù hợp với các quy định của Phụ lục I của Chỉ thị.
Việc giám sát và kiểm tra xem thành phần của sản phẩm có phù hợp với thông tin do nhãn cung cấp hay không có thể diễn ra ở bất kỳ giai đoạn nào của chuỗi cung ứng (ví dụ: thông quan, kho của nhà phân phối, đại lý bán buôn hoặc bán lẻ).
Việc ghi nhãn phải được được đặt, ít nhất, trên một chiếc mỗi đôi. Nhãn có thể được in, dán, dập nổi hoặc sử dụng nhãn đính kèm. Việc gắn nhãn phải đảm bảo chắc chắn, dễ nhìn, dễ tiếp cận, kích thước của các biểu tượng đủ lớn đảm bảo dễ hiểu.
Người chịu trách nhiệm cung cấp nhãn và đảm bảo tính chính xác của nhãn là:
Quy định cụ thể đối với giày dép
Quy định về nhãn ở trên không bao gồm các loại giày dép cụ thể được điều chỉnh bởi một số qui định dưới đây:
Đối với giày PPE, theo quy định, bắt buộc phải mang nhãn bao gồm những nội dung sau:
Ủy ban châu Âu đang nghiên cứu về việc dán nhãn xuất xứ bắt buộc ở châu Âu đối với tất cả các sản phẩm phi thực phẩm, bao gồm cả giày dép. Cho đến nay, ghi nhãn xuất xứ là tự nguyện.
5. Tiêu chuẩn hài hòa hóa
Các tiêu chuẩn EN có thể được áp dụng để đảm bảo an toàn và chất lượng của các sản phẩm như giày dép, ngay cả khi các tiêu chuẩn nói trên không được hài hòa theo bất kỳ chỉ thị hoặc quy định cụ thể nào, chẳng hạn như GPSD.
Dưới đây là một số tiêu chuẩn đối với giày dép:
Giày dép (tổng hợp)
Giày dép trẻ em
Mặc dù, không có tiêu chuẩn EN cụ thể nào tồn tại cho giày dép trẻ em, các tiêu chuẩn EN khác vẫn có thể áp dụng cho các sản phẩm này. Ví dụ, SATRA Technology đã lưu ý rằng các tiêu chuẩn từ seri EN 71 có thể áp dụng để đánh giá độ an toàn của giày dép trẻ em.
Mặc dù seri tiêu chuẩn EN 71 tập trung vào sự an toàn của đồ chơi và đề cập đến hóa chất và kim loại nặng, tính dễ cháy, tính chất cơ học, v.v. về đồ chơi, nhưng một số tiêu chuẩn trong seri có thể áp dụng để kiểm tra giày dép và các bộ phận của nó. Dưới đây là một số ví dụ:
Giày dép PPE
6. Yêu cầu bổ sung
Ngoài các yêu cầu pháp lý, có rất nhiều yêu cầu được đặt ra bởi chính người mua.
Tính bền vững, bao gồm truy xuất nguồn gốc nguyên liệu động vật và thực vật
Phúc lợi động vật và chăm sóc môi trường là những chủ đề nóng ở châu Âu. Người mua và các tổ chức đang nâng cao tiêu chuẩn trong các lĩnh vực này, vượt xa những gì luật pháp yêu cầu. Điều này có nghĩa là đối với các vật liệu làm từ thực vật hoặc động vật hoang dã, các yêu cầu của CITES không phải là yêu cầu duy nhất. Tại Hà Lan, ngành thời trang và dệt may đã ký một thỏa thuận mới yêu cầu truy xuất nguồn gốc đầy đủ – trở lại nhà cung cấp và động vật – của tất cả các sản phẩm động vật được sử dụng trong quần áo hoặc giày dép. Hiệp định Hà Lan về ngành dệt may bền vững đã được ký kết bởi chính phủ Hà Lan và một liên minh rộng lớn gồm các tổ chức chi nhánh, công đoàn, tổ chức phi chính phủ như Solidaridad, cùng 57 thương hiệu dệt may và nhà bán lẻ. Ngoài phúc lợi động vật, Hiệp định còn giải quyết nhiều vấn đề bền vững hơn. Người ta hy vọng rằng việc này sẽ sớm thiết lập xu hướng cho phần còn lại của châu Âu.
Trách nhiệm doanh nghiệp
Trước khi phúc lợi động vật bắt đầu trở nên quan trọng, các khía cạnh xã hội, chẳng hạn như quyền lao động cơ bản, đã trở thành một vấn đề bền vững chính trong ngành giày dép. Một yêu cầu phổ biến liên quan đến việc ký kết quy tắc ứng xử của nhà cung cấp, trong đó tuyên bố việc tiến hành các hoạt động một cách có trách nhiệm (ví dụ: tôn trọng luật lao động, môi trường địa phương và không tham nhũng).
Một số sáng kiến đã đạt được thành công gần đây, đặc biệt là ở các nước Tây Âu, ví dụ như Sáng kiến Thương mại có Đạo đức (ETI) và Sáng kiến Tuân thủ Xã hội trong Kinh doanh (BSCI).
Lương công bằng
Tiền lương là mối quan tâm ngày càng tăng trong ngành giày dép cũng như trong các ngành liên quan khác, chẳng hạn như thời trang. Một số sáng kiến tập trung vào tiền lương công bằng cho công nhân giày dép đã được đưa ra. Họ không nhắm đến mức lương tối thiểu, mà nhắm vào ‘mức lương công bằng’. Tiền lương công bằng thường được xác định trên cơ sở những gì người lao động phải chi tiêu để được hưởng mức sống khá. Ngày càng có nhiều tổ chức tham gia nỗ lực này. Họ muốn có thể đảm bảo rằng những người tham gia vào quá trình sản xuất kiếm được mức lương đáp ứng nhu cầu chi tiêu cơ bản của họ.
Cải thiện điều kiện làm việc
Công nhân và điều kiện làm việc cũng đang được chú ý trong ngành giày dép. Sạch sẽ và an toàn là những tiêu chuẩn cơ bản.
Lao động trẻ em
Đối với hầu hết người mua châu Âu, lao động trẻ em là không thể chấp nhận và không thể thương lượng. Nếu thuê trẻ em, rất khó nhận được đơn đặt hàng từ châu Âu. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), 168 triệu trẻ em trên thế giới đang tham gia lao động trẻ em. Rất may, số lượng này đã giảm một phần ba kể từ năm 2000, từ 246 triệu. Hơn một nửa số trẻ em này, 85 triệu, đang làm công việc nguy hiểm (giảm từ 171 triệu vào năm 2000). Ngành công nghiệp giày dép đóng một vai trò quan trọng trong việc này.
An toàn nhà xưởng
An toàn nhà xưởng và tòa nhà là một vấn đề khác ngày càng được quan tâm nhiều hơn. Điều này là do, trong ngành may mặc, nhiều người đã thiệt mạng trong các vụ cháy và sập nhà máy mà lẽ ra có thể tránh được nếu có các biện pháp phòng ngừa đúng đắn. Hiệp định về an toàn cháy nổ và xây dựng ở Bangladesh, được ký kết vào năm 2013, là một ví dụ điển hình về nhận thức về an toàn trong ngành may mặc, đã bao gồm an toàn cháy nổ và xây dựng như thế nào. Các tiêu chuẩn này đang nhanh chóng lan sang ngành công nghiệp giày dép và các lĩnh vực khác.
Kinh tế tuần hoàn
Ở châu Âu, luật pháp dự kiến sẽ yêu cầu người mua và nhà sản xuất hàng may mặc phải chịu trách nhiệm về tất cả các chất thải liên quan đến quy trình sản xuất của mình. Ngày càng có nhiều người nhận ra rằng lãng phí không phải là gánh nặng mà là cơ hội. Ví dụ, Adidas hiện cung cấp một loại giày làm từ rác thải đại dương. Các công nghệ nhuộm thân thiện với môi trường cũng đang nổi lên.
Minh bạch trong chuỗi cung ứng
Tính bền vững hơn cũng có nghĩa là minh bạch hơn. Mỗi mắt xích trong chuỗi cung ứng sẽ cần phải được chứng nhận trong tương lai. Trong lĩnh vực thời trang, xu hướng này tiến bộ hơn. Ví dụ: kiểm tra báo cáo Chỉ số minh bạch thời trang do Fashion Revolution xuất bản năm 2016, xếp hạng 40 thương hiệu thời trang có khả năng hiển thị cao dựa trên các hoạt động quản trị và minh bạch chuỗi cung ứng của họ.
Tính minh bạch cao, theo Chỉ số, có nghĩa là công khai các chính sách chuỗi cung ứng, đồng thời có các chính sách kiểm toán và báo cáo. Chỉ có một bộ quy tắc ứng xử trên trang web được coi là tính minh bạch thấp.
Tiêu chuẩn hóa chất Greenpeace
REACH là tiêu chuẩn bắt buộc do chính phủ đặt ra: không tuân thủ REACH có nghĩa là không thể kinh doanh ở châu Âu. Tuy nhiên, có một tiêu chuẩn khác cũng rất quan trọng. Một chiến dịch gần đây của Greenpeace: Chiến dịch Detox không độc hại trong tương lai, đưa ra các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn so với các tiêu chuẩn của REACH. Mục đích của sáng kiến là tạo ra một ngành công nghiệp thời trang và giày dép không có hóa chất độc hại. Nhiều công ty giày dép lớn, chẳng hạn như Nike và Puma, đã liên kết với chiến dịch này.
Nhãn sinh thái
Có một số nhãn sinh thái khác nhau giải quyết các vấn đề môi trường. Hầu hết trong số họ tập trung vào các vật liệu cụ thể (dệt may, da, bông), chứ không phải trên toàn bộ giày. Hiện EU và Bắc Âu có Nhãn sinh thái của riêng nhưng thị trường lại rất nhỏ.
Nguồn: Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển
