Phân tích, đánh giá tình hình hợp tác thương mại Việt Nam – LB Nga năm 2025
Thứ Năm, 30/10/2025
Kể từ khi Hiệp định giữa Việt Nam và Liên minh kinh tế Á-Âu (VN – EAEU FTA) chính thức có hiệu lực vào tháng 10/2026, mặc dù gặp một số khó khăn khách quan, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và LB Nga vẫn duy trì được mức tăng trưởng cao.
Thương mại hai chiều Việt Nam – LB Nga
Theo thống kê của Hải quan Việt Nam, giai đoạn 2016-2024, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và LB Nga tăng trung bình khoảng 10,8%/năm, từ mức 2,74 tỷ USD (năm 2016) lên mức 4,58 tỷ USD (năm 2024). Trong đó riêng năm 2021, kim ngạch thương mại giữa hai Bên đạt mức tăng kỷ lục 5,5 tỷ USD.
Về nhập khẩu hàng hóa từ LB Nga vào Việt Nam, giai đoạn 2016-2024, mức tăng trưởng nhập khẩu của LB Nga sang Việt Nam đạt trung bình khoảng 15,2%/năm, từ mức 1,13 tỷ USD (năm 2016) lên mức 2,24 tỷ USD (năm 2024).
Các mặt hàng nhập khẩu chính từ LB Nga sang Việt Nam chủ yếu là các nguyên liệu phục vụ cho nhu cầu sản xuất của Việt Nam gồm: lúa mỳ, than các loại, hóa chất, phân bón các loại, chất dẻo nguyên liệu, sắt thép các loại, thủy sản…
Trong đó mặt hàng than chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nhập khẩu từ LB Nga sang Việt Nam trong giai đoạn 2019-2024. Trong đó riêng năm 2023, Việt Nam nhập khẩu 4,3 triệu tấn than từ LB Nga, tương đương 847.5 triệu USD (chiếm 45% % tổng kim ngạch nhập khẩu từ LB Nga).
Năm 2024, Việt Nam nhập khẩu 5,4 triệu tấn than từ LB Nga, tương đương 913,2 triệu USD (chiếm 40% tổng kim ngạch nhập khẩu từ LB Nga).
Một số khó khăn - vướng mắc trong thương mại Việt-Nga
Mặc dù trao đổi thương mại giữa hai Bên đạt được một số kết quả khả quan tuy nhiên trong bối cảnh biến động địa chính trị - địa kinh tế như hiện nay, giao thương hàng hóa giữa hai Bên vẫn đang gặp phải một số khó khăn nhất định như:
1. Hiệp định VN – EAEU đã có hiệu lực kể từ năm 2016, tuy nhiên các ưu đãi từ Hiệp định này hiện vẫn chưa được doanh nghiệp hai Bên khai thác triệt để.
2. LB Nga hiện vẫn duy trì một số rào cản kỹ thuật đối với hàng hóa Việt Nam bao gồm: biện pháp kiểm dịch, vệ sinh an toàn thực phẩm đối với hàng nông sản (thịt, thủy sản) và biện pháp phòng vệ ngưỡng đối với một số sản phẩm dệt may chủ lực của Việt Nam.
3. Các khó khăn gây trở ngại lớn cho thương mại song phương trong thời gian gần đây như vận tải, thanh toán, việc đi lại của thương nhân đã và đang được tích cực tháo gỡ, tuy nhiên hiện vẫn còn tâm lý e dè từ các doanh nghiệp Việt Nam khi giao thương với các doanh nghiệp tại khu vực này do lo sợ bị cấm vận, trừng phạt.
4. Giữa Việt Nam và LB Nga hiện chưa có nhiều dự án đầu tư lớn tại thị trường của nhau do đó chưa thể có đột phá trong thương mại.
5. Hàng hóa của Việt Nam tại LB Nga hiện đang vấp phải sự cạnh tranh từ các nền kinh tế khác đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ do các nước này có một số lợi thế cạnh tranh tại thị trường LB Nga so với Việt Nam.
Giải pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam – LB Nga
Để thúc đẩy hợp tác song phương giữa Việt Nam và LB Nga trong thời gian tới, Bộ Công Thương đề xuất giải pháp chính như sau:
1. Tiếp tục triển khai hiệu quả các cơ chế hợp tác giữa hai Bên bao gồm: UBLCP Việt Nam – LB Nga và UBHH thực thi Hiệp định VN – EAEU FTA.
2. Trong lĩnh vực thương mại:
(i) Để xuất khẩu hàng hóa sang thị trường LB Nga một cách ổn định, tránh xảy ra tranh chấp liên quan tới chất lượng, các doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu kỹ, đảm bảo tuân thủ đúng các quy định của nước sở tại về chất lượng, bao bì, nhãn mác... đối với các sản phẩm của mình. Cần đăng ký bảo hộ thương hiệu, nhãn hiệu tại Nga để bảo vệ thương hiệu tránh xảy ra các rủi ro pháp lý trong quá trình kinh doanh tại thị trường;
(ii) Đối với các doanh nghiệp lớn, có kinh nghiệm làm ăn tại thị trường Nga, có sản phẩm với lợi thế cạnh tranh của Việt Nam như cà phê, trái cây, chè, hạt tiêu… nên xem xét tận dụng các ưu đãi của Hiệp định thương mại tự do với Liên minh Kinh tế Á - Âu, cũng như các ưu đãi đầu tư của LB Nga để đầu tư sản xuất tại thị trường;
(iii) Các doanh nghiệp cần chủ động thường xuyên thực hiện các hoạt động xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ, triển lãm, đặc biệt, cần mạnh dạn mở văn phòng đại diện hoặc thành lập công ty tại LB Nga, cử cán bộ sang làm việc tại LB Nga để cập nhật tình hình, xu hướng thị trường cũng như thói quen mua sắm, tiêu dùng của người dân, nhằm có được sự hiểu biết sâu về thị trường bản địa, phục vụ cho việc phát triển kinh doanh tại LB Nga;
(iv) Tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa các phương thức thanh toán, vận tải, bảo hiểm giữa hai Bên.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
