Tình hình hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam – Belarus năm 2025
Thứ Sáu, 05/09/2025
1. Tổng quan chung về Belarus
Belarus là nước có tiềm lực công nghiệp, nông nghiệp, khoa học, giáo dục và quốc phòng, đứng thứ 3 trong số các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ. Sau khi tách ra độc lập năm 1991, Belarus được thừa hưởng nhiều cơ sở kinh tế, công nghiệp, quân sự và khoa học của Liên Xô cũ và có thế mạnh trong các ngành cơ khí, điện tử, quang học, hóa chất, phân bón, gỗ, giấy, chế biến cao su…
Những năm đầu độc lập, Belarus gặp nhiều khó khăn. Từ 1994, Lãnh đạo Belarus chủ trương cải cách kinh tế, từng bước theo hướng kinh tế thị trường có điều tiết của Nhà nước, ổn định tình hình để dần thoát khỏi khủng hoảng. Từ 1996, nền kinh tế Belarus phục hồi và tăng trưởng. Do đại dịch Covid-19, GDP của Belarus năm 2020 giảm 0,9%. Năm 2021, GDP đạt hơn 70 tỷ USD, tăng 2,3% so với 2020. Năm 2022, GDP đạt 65 tỷ USD, giảm 4,7% so với năm 2021. Trong năm 2023, GDP của Belarus đạt 68,2 tỷ USD, tăng 3,9% so với 2022.
Hiện Belarus đang đẩy mạnh cải cách, tự do hóa nền kinh tế, thực hiện chính sách tỷ giá linh hoạt... Belarus chủ trương phát triển các ngành năng lượng thay thế như điện hạt nhân, nhiên liệu sinh học, mở rộng và đa dạng hóa hoạt động kinh tế đối ngoại sang châu Á, Mỹ La tinh, thu hút đầu tư từ châu Âu, tìm kiếm thị trường xuất khẩu mới.
Chính sách kinh tế - thương mại tập trung phát triển theo hướng mở cửa thị trường, hội nhập với nền kinh tế thế giới, đa dạng hóa quan hệ, tìm kiếm các thị trường mới. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Belarus bao gồm phân bón, các sản phẩm từ dầu mỏ, máy kéo, xe tải, sợi bông, săm lốp, đồ gỗ… Các mặt hàng nhập khẩu bao gồm dầu thô, các sản phẩm từ dầu mỏ, khí đốt tự nhiên, khí hóa lỏng, kim loại và các sản phẩm từ kim loại, linh kiện máy móc, thiết bị… Năm 2021, kim ngạch ngoại thương của Belarus đạt 79 tỷ USD, năm 2022 đạt 75 tỷ USD, năm 2023 đạt 83,4 tỷ USD, năm 2024 đạt 86 tỷ USD.
2. Hợp tác kinh tế Việt Nam - Belarus
Việt Nam và Belarus có nhiều thế mạnh bổ sung cho nhau. Việt Nam xuất sang Belarus thủy hải sản, cao su tự nhiên, đồ gỗ, hàng dệt may, giày dép, gạo, hạt điều, lạc, hạt tiêu, gia vị, chè, rau quả đóng hộp, dược phẩm, máy tính...; nhập khẩu sữa và sản phẩm từ sữa, phân bón, máy móc, thiết bị, linh kiện phụ tùng ô-tô, máy kéo, ô tô tải, hóa chất...
Theo thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch thương mại song phương năm 2022 đạt 113,9 triệu, trong đó, xuất khẩu từ Việt Nam sang Belarus đạt 21 triệu USD, nhập khẩu từ Belarus vào Việt Nam đạt 92,9 triệu USD.
Tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Belarus năm 2023 đã đạt 65,3 triệu USD (giảm 42,6% so với năm 2022), trong đó, xuất khẩu từ Việt Nam sang Belarus đạt 24,1 triệu USD (tăng 15,4%), nhập khẩu từ Belarus vào Việt Nam đạt 41,2 triệu USD (giảm 55,6%). Nhập siêu từ Belarus sang Việt Nam là 17,1 triệu USD.
Tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Belarus năm 2024 đã đạt 59,8 triệu đô la Mỹ (giảm 8,3% so với năm 2023), trong khi xuất khẩu từ Việt Nam sang Belarus đã đạt 28 triệu đô la Mỹ (tăng 15,6% so với năm 2023), nhập khẩu vào Việt Nam từ Belarus đã đạt 31,8 triệu đô la Mỹ (giảm 22,4% so với năm 2023). Thâm hụt thương mại giữa Belarus và Việt Nam đã đạt 3,8 triệu đô la Mỹ.
Tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2025, trao đổi thương mại song phương Việt Nam và Belarus đạt 38,6 triệu USD tăng 84,4% so với cùng kỳ năm 2024, trong đó xuất khẩu sang Belarus đạt 11,1 triệu USD (tăng 6,5%), nhập khẩu từ Belarus đạt 27,5 triệu USD (tăng 161%).
Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam – Belarus (triệu USD)
|
Kim ngạch |
2018 |
2019 |
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
|
Xuất khẩu |
61,6 |
108,2 |
95,8 |
92,9 |
21 |
24,1 |
28 |
|
Nhập khẩu |
53,7 |
102,9 |
82,9 |
107,4 |
92,9 |
41,2 |
31,8 |
|
Tổng |
115,3 |
211,1 |
178,7 |
200,3 |
113,9 |
65,3 |
59,8 |
(Nguồn: Cục Hải quan)
Hiện nay, Belarus có 3 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư là 32,2 triệu USD. Việt Nam có 1 dự án đầu tư sang Belarus với tổng vốn đầu tư là 810 nghìn USD.
Tháng 5 năm 2025. Việt Nam và Belarus thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược nhằm tăng cường hợp tác song phương trên nhiều mặt, trong đó thương mại vẫn là trụ cột quan trọng trong hợp tác giữa hai Bên.
3. Khuyến nghị
Thách thức đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Belarus là vấn đề logistics và chi phí vận chuyển có thể cao do khoảng cách địa lý và hạn chế về tuyến đường trực tiếp. Hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Belarus chủ yếu qua điểm trung chuyển tại LB Nga, tuy nhiên kể từ khi chiến dịch quân sự đặc biệt của LB Nga tại Ucraina diễn ra, chi phí vận chuyển hàng hóa tăng cao hơn.
Nhóm hàng xuất khẩu chủ lực vào Belarus lại phải cạnh tranh với hàng hóa Trung Quốc, LB Nga...trong khi Belarus có xu hướng nhập khẩu nhiều thực phẩm chế biến và nguyên liệu nông sản để bổ sung cho sản xuất trong nước. Do đó, để mở rộng thị phần tại Belarus, Việt Nam buộc phải tăng cường xuất khẩu các mặt hàng có giá trị gia tăng cao. Doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam cần chú ý để tận dụng ưu đãi về thuế trong khuôn khổ Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (VN-EAEU FTA).
Belarus là thành viên của Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), do đó hàng Việt Nam xuất khẩu cần chú ý tới các quy định chung về thuế quan và tiêu chuẩn kỹ thuật EAEU.
Nguồn: Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương
